vietnamese flag english flag
banner UV
Bản tin kỹ thuật >> Tôm
NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN LƯU Ý TRONG XÉT NGHIỆM VÀ CHẨN ĐOÁN BỆNH ĐẦU VÀNG Ở TÔM ThS. Trần Thị Mỹ Duyên, PGS. TS. Đặng Thị Hoàng Oanh

Bệnh đầu vàng (Yellow Head Disease – YHD) là một trong những bệnh nguy hiểm thường gặp trên tôm nuôi. Hiện nay chưa có phương pháp chữa trị hiệu quả nên việc phòng bệnh và ngăn ngừa sự lây lan của dịch bệnh bằng cách xét nghiệm bệnh trên tôm giống trước khi thả nuôi và trong quá trình nuôi là một trong những biện pháp thiết thực.

Hiện nay có rất nhiều kỹ thuật dùng để xét nghiệm bệnh đầu vàng ở tôm như kỹ thuật mô bệnh học, kỹ thuật PCR phiên mã ngược, kỹ thuật miễn dịch phát hiện kháng nguyên dựa trên kháng thể đặc hiệu hay kỹ thuật lai in situ. Mỗi phương pháp đều có ưu nhược điểm riêng. Việc xét nghiệm bệnh đầu vàng dễ bị nhầm lẫn do những đặc điểm phức hợp của tác nhân gây bệnh và đặc điểm bệnh lý ở mức tổ chức học.

Bệnh đầu vàng do phức hợp vi rút gây nên, còn gọi là phức hợp vi rút gây bệnh đầu vàng (Yellow Head Complex Virus – YHCV). Phức hợp này bao gồm vi rút gây bệnh đầu vàng (Yellow Head Virus – YHV) và vi rút gây hội chứng liên quan đến mang (Gill Associated Virus – GAV) (Hình 1). Cho đến nay, YHCV được ghi nhận có 6 kiểu gen khác nhau (Wijegoonawardane et al., 2008) và mỗi kiểu gen có độc lực riêng nên mức độ gây chết cho tôm cũng khác nhau (Hình 2).

YHV được xem là kiểu gen thứ nhất trong YHCV, kiểu gen này có độc lực cao, khả năng gây chết tôm hoàn toàn trong vòng vài ngày xuất hiện bệnh. Vật chất di truyền của YHV là ARN sợi đơn, hình que và có màng bao. Kích thước hệ gen của YHV là 26.662 bp bao gồm 4 đoạn gen mã hóa (ORF - open reading frames) là ORF1a, ORF1b, ORF2, ORF3. Mỗi đoạn gen mã hóa cho những protein có chức năng riêng. Kiểu gen thứ 2 trong YHCV là GAV. Tương tự YHV, vật chất di truyền của GAV là ARN sợi đơn, hình que có vỏ bao với kích thước hệ gen là 26.235 bp. Đây là kiểu gen có liên hệ mật thiết với YHV với trình tự gen đồng nhất lên đến 79% (Cowley và Walker, 2002; Sittidilokratna et al., 2008). Trình tự của các đoạn gen mã hóa cho các protein chức năng đều tương tự YHV, nhưng GAV còn chứa thêm đoạn gen mã hóa ORF4 ở đầu 3’  mà có thể do sự khác biệt này làm kiểu gen GAV có độc lực thấp, không gây dấu hiệu bệnh lý đầu vàng cũng như gây chết tôm mà chỉ làm tổn thương mang. GAV thường hiện diện mãn tính trên tôm khỏe (Cowley et al., 2000; Cowley et al., 2004; Cowley và Walker, 2008). 

Hình 1: Hệ gen của Yellow Head Virus (YHV) và Gill Associated Virus (GAV) (Walker, 2007)

YHV được ghi nhận lần đầu tiên vào năm 1991 tại Thái Lan và nhanh chóng lây lan sang các nước Châu Á khác như Ấn Độ, Đài Loan, Indonesia, Malaysia, … Năm 1996, GAV được ghi nhận lần đầu tại Úc (Spann et al., 1997) và vi rút này cũng thường hiện diện trên tôm khỏe ở Việt Nam và Thái Lan (Wijegoonawardane et al., 2008). Bốn kiểu gen còn lại thường xuất hiện trên tôm khỏe và phân bố khắp Đông Nam Á, Đông Á và Nam Á …. Kết quả so sánh trình tự các kiểu gen cho thấy 4 kiểu gen này có trình tự giống với GAV nhiều hơn YHV. Tuy nhiên, chưa có kiểu gen nào trong 4 kiểu được ghi nhận gây chết trên tôm. (Wijegoonawardane et al., 2008). Hiện nay, kiểu gen 2 (GAV) và kiểu gen 3 trong YHCV được ghi nhận hiện diện trên tôm nuôi ở Việt Nam. Các kiểu gen khác chưa được ghi nhận.

Hình 2: Các kiểu gen của YHCV được phát hiện bằng kỹ thuật PCR phiên mã ngược

Ngoài việc lưu ý về kiểu gen khi xét nghiệm bệnh đầu vàng ở tôm, cũng cần lưu ý khi chẩn đoán bệnh đầu vàng bằng phương pháp mô học. Pantoja và Lighner (2003) đã chứng minh sự giống nhau của những dấu hiệu tổn thương trên mô do vi rút gây bệnh đốm trắng (WSSV) và vi rút gây bệnh đầu vàng (YHV), đặc biệt là dấu hiệu hoại tử trên cơ quan lympho và mô liên kết (Hình 3). Điều này dẫn đến khả năng chẩn đoán nhầm giữa bệnh đầu vàng và bệnh đốm trắng bằng kỹ thuật mô học truyền thống. Kết quả phân tích mô học trên những mẫu tôm cảm nhiễm với WSSV cho thấy dấu hiệu hoại tử trên cơ quan lympho và mô liên kết rất giống với dấu hiệu do bệnh đầu vàng gây ra. Tuy nhiên, khi chẩn đoán các mẫu này bằng  kỹ thuật lai in situ với đoạn dò đặc hiệu nhận diện từng loại vi rút thì kết quả âm tính với YHV nhưng dương tính đối WSSV (Hình 4). Do đó, chẩn đoán bệnh đầu vàng không nên chỉ dựa vào dấu hiệu hoại tử trên cơ quan lympho và mô liên kết. Nếu nghi ngờ tôm nhiễm YHV nên cần chẩn đoán bổ sung bằng các phương pháp khác như lai in situ với đoạn dò đặc hiệu cho YHV hoặc phương pháp PCR phiên mã ngược.

Bài viết đã được UV-Việt Nam mua tác quyền từ tác giả.

Bất cứ hình thức sao chép nào đều phải có trích dẫn nguồn từ UV-Việt Nam.

 

Quay lại


(Ngày: 09/05/2013; 5977 lượt xem)  

Các bài viết khác
BỆNH CÒI TRÊN TÔM SÚ, NGUYÊN NHÂN VÀ BIỆN PHÁP KIỂM SOÁT - ThS. Bùi Thị Bích Hằng, Khoa Thủy sản, Đại học Cần Thơ

Nghề nuôi tôm hiện đang mang lại nguồn thu khá lớn cho ngành xuất khuẩn thủy sản của nước ta đồng thời cũng nâng cao đời sống cho người nuôi. Tuy nhiên, trong tình hình hiện nay, nghề nuôi cũng gặp ...

PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ CHO ĂN TRONG AO NUÔI TÔM - TS. Ngô Hữu Toàn, Khoa Thủy sản, trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế

Trong nuôi tôm, tùy theo phương thức sản xuất khác nhau mà thức ăn tự nhiên và thức ăn nhân tạo chiếm vị trí khác nhau. Trong hình thức nuôi quảng canh, thức ăn tự nhiên là quan trọng, nhưng khi nuôi ...

SINH VẬT MANG MẦM BỆNH VÀ KHẢ NĂNG TRUYỀN BỆNH VI-RÚT Ở TÔM NUÔI - Ths. Trần Thị Tuyết Hoa, Khoa Thủy Sản - Đại học Cần Thơ

Bệnh vi-rút trên tôm đã gây nhiều thiệt hại nghiêm trọng cho nghề nuôi tôm ở Việt Nam và thế giới. Theo thống kê của tổ chức thú y thế giới (World Organisation for Animal Health - OIE),

TỔNG QUAN NUÔI TÔM THẺ CHÂN TRẮNG (Litopenaeus vannamei) TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM

Sự phát triển nuôi tôm thẻ chân trắng trên thế giới: Tôm thẻ chân trắng được nuôi vào khoảng thập niên 80 (FAO Fishery Statistic, 2011). Đến năm 1992, chúng đã được nuôi phổ biến trên thế giới, nhưng ...

KHOÁNG ĐA LƯỢNG TRONG NUÔI TÔM THẺ CHÂN TRẮNG Ở ĐỘ MẶN THẤP - Ths. Huỳnh Trường Giang, Khoa Thủy sản, Đại học Cần Thơ

Khoáng được chia làm 2 loại: 7 khoáng đa lượng bao gồm Canxi (Ca), Chloride (Cl), Magie (Mg), Phốt-pho (P), Kali (K) và Lưu huỳnh (S). 16 khoáng vi lượng bao gồm nhôm (Al), Arsen (As), Cô-ban (Co), ...

THEO DÕI QUẢN LÝ SỨC KHỎE TÔM NUÔI Ts. Trần Thị Tuyết Hoa – Khoa Thủy sản – Đại học Cần Thơ

Quản lý sức khỏe tôm nuôi là một trong những khâu cần thiết trong qui trình nuôi tôm thương phẩm. Theo dõi, quản lý sức khỏe tôm nuôi được thực hiện tốt sẽ giúp giảm thiểu tổn thất do tác hại của ...

PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ CHO ĂN TRONG AO NUÔI TÔM TS. Ngô Hữu Toàn, Khoa Thủy sản, trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế

Trong nuôi tôm, tùy theo phương thức sản xuất khác nhau mà thức ăn tự nhiên và thức ăn nhân tạo chiếm vị trí khác nhau. Trong hình thức nuôi quảng canh, thức ăn tự nhiên là quan trọng, nhưng khi nuôi ...

Ý Kiến Bạn Đọc

bệnh đầu vàng

bệnh đầu vàng ở tôm có thể dùng kháng sinh không ad? có thể cho mình biết để sử dụng không

hương | 26-06-2018

bệnh đầu vàng ở tôm thẻ chân trắng

hiện bệnh đầu vàng trên tôm thẻ chân trắng đã có thuốc điều trị chưa ad?

mai kim anh | 16-04-2018

Bệnh đầu vàng YHV

Bệnh YHV (Yellow Head Disease) hay bệnh đầu vàng trên tôm là một trong những loại bệnh phổ biến xuất hiện cả ở tôm sú và tôm thẻ chân trắng. Tác nhân chính gây bệnh là do virus hình que gây ra, chúng có cấu trúc ARN, bao gồm: – Yellow head virus (YHV): khiến tôm biến màu vàng nhạt ở phần mang và carapace – Gill- Associated Virus (GAV): đuôi tôm bị biến đỏ, phần đầu ngực và mang biến từ màu hồng sang màu vàng – Lymphoid Organ Virus (LOV): tồn tại trong tế bào máu của tôm

Dr.Tom | 19-03-2018

Ý kiến của bạn
Nha may 1 Nhà máy 2 Myanmar myanmar Nhà máy 3 Myanmar