BỆNH PHÂN TRẮNG Ở TÔM VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG BỆNH

BỆNH PHÂN TRẮNG Ở TÔM VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG BỆNH

PGS. TS. Đặng Thị Hoàng Oanh, Khoa Thủy sản - Đại học Cần Thơ

Trong những năm gần đây, một số vùng nuôi tôm ở khu vực miền Trung từ Quảng Bình đến Ninh Thuận và một số tỉnh ở Đồng Bằng Sông Cửu Long xuất hiện bệnh “Phân trắng, teo gan” gây thiệt hại đến năng suất tôm. Bệnh xảy ra đầu tiên ở Ninh Thuận vào năm 1998 ở những ao nuôi mật độ cao (từ 40 con P15/m2 trở lên) ít thay nước (Nguyễn Khắc Lâm, 2006). Bệnh không phát thành dịch nhưng gây thiệt hại đáng kể cho người nuôi tôm. Tên “phân trắng, teo gan” được gọi dựa trên những dấu hiệu bệnh lý thấy được của bệnh, đó là hiện tượng phân tôm có màu trắng nổi trên mặt nước và hiện tượng gan tôm bị teo hoặc nhũn rữa (Hình 1a, b). Tôm trong các ao nuôi bị bệnh phân trắng bơi chậm chạp vào buổi sáng sớm và đầu giờ chiều lúc trời nắng nóng, tấp mé và chết rải rác. Tôm giảm ăn 80% và nếu quan sát kỹ đường ruột của tôm sẽ thấy thức ăn không đầy, đứt khoảng hoặc trống rỗng, nếu bóp nhẹ có thể thấy phân tôm di chuyển lên xuống khác với tôm bình thường ruột đầy thức ăn. Giai đoạn sau khi tôm bệnh phân trắng thì chuyển sang teo gan. Bệnh xuất hiện nhiều ở giai đoạn tôm từ 2,5 tháng tuổi trở lên, đặc biệt là khi thời tiết thay đổi đột ngột lúc giao mùa, khi mưa dầm kéo dài rồi nắng gắt.

Hình 1. Dấu hiệu bệnh của tôm bệnh phân trắng. (a) Những đoạn phân trắng thu ở góc ao. (b) Gan tôm mềm nhũn, có màu trắng sữa. (c) Trùng hai tế bào trong xoang ruột giữa. (d). Mang nhiễm khuẩn, (e). Gan tuỵ nhiễm khuẩn, (f). Cơ quan lympho nhiễm khuẩn, (g). Gan tụy đa nhiễm: 1. HPV, 2. MBV và 3. vi khuẩn. (Nguồn: Đặng Thị Hoàng Oanh và ctv., 2008, 2010).

Có nhiều ý kiến khác nhau về tác nhân gây bệnh phân trắng. Bùi Quang Tề (2003) cho rằng tôm bệnh phân trắng là do nhóm trùng hai tế bào (Gregarine) làm tổn thương thành ruột và dạ dày kết hợp với môi trường có số lượng vi khuẩn Vibrio phát triển ngày càng tăng làm tôm ăn thức ăn ủ Vibrio vào ruột gây hoại tử. Theo kết quả nghiên cứu bệnh phân trắng tại khu vực nuôi tôm thuộc tỉnh Ninh Thuận của Nguyễn Khắc Lâm (2006) thì tác nhân gây bệnh đa dạng gồm: HPV chiếm tỉ lệ 36%, vi khuẩn nhóm Vibrio chiếm tỉ lệ 80% và nhóm tảo lam chiếm 45,4% đặc biệt xuất hiện ở những ao có điều kiện môi trường nuôi xấu. Tác giả này cho rằng thành ruột của tôm bị bệnh phân trắng có màu vàng nhạt có liên quan đến sự xuất huyết ruột ở tôm do các chất độc của tảo gây ra. Khi tôm ăn phải tảo độc, chất độc sẽ phá vỡ tế bào ngoài của thành ruột và manh tràng của tôm gây nên các vết viêm tấy nặng, trong trường hợp này nếu bội nhiễm thêm vi khuẩn Vibrio sẽ có thể gây chết tôm. Một số thông tin khác cho rằng bệnh phân trắng có liên quan đến vấn đề sử dụng thức ăn không được bảo quản tốt (bị nấm, mốc) gây nhiễm khuẩn đường ruột ở tôm (Fistenet, 2004). Ngoài ra, vi bào tử trùng cũng được xác định là có liên quan đến bệnh phân trắng.

Kết quả nghiên cứu của Khoa thủy sản, Trường Đại học Cần Thơ phát hiện tôm bị bệnh phân trắng nuôi ở các tỉnh Sóc Trăng, Bến Tre và Bạc Liêu bị nhiễm nhiều mầm bệnh ở dạng nhiễm đơn, nhiễm kép và đa nhiễm. Các mầm bệnh phát hiện bằng kỹ thuật mô bệnh học bao gồm nhóm trùng loa kèn, trùng hai tế bào (Gregarine) (hình 1c), vi khuẩn, HPV và MBV (hình 1d,e,f,g) nhưng không phát hiện sự hiện diện của tảo lam. Các cơ quan bị nhiễm là gan tụy, mang, cơ quan lymphoid, và ruột giữa của tôm. Qua đánh giá tỉ lệ cảm nhiễm mầm bệnh ký sinh trùng (trùng loa kèn và trùng hai tế bào) và vi-rút (HPV và MBV) cho thấy các mầm bệnh này không phải là tác nhân gây bệnh phân trắng. Dựa trên kết quả mô bệnh học, phân lập vi khuẩn từ huyết tương tôm bệnh phân trắng và gây cảm nhiễm cho thấy nhóm vi khuẩn Vibrio có khả năng gây hoại tử gan tuỵ và làm chết tôm ở mật độ cảm nhiễm khoảng 108 CFU/ml. Kết quả phân tích ADN của các chủng vi khuẩn Vibrio phân lập từ mẫu bùn, nước và huyết tương tôm bệnh phân trắng thu được trong cùng một ao nuôi và cùng thời điểm thu mẫu cho thấy có sự phát triển và phát tán của mầm bệnh vi khuẩn từ nước và bùn ao nuôi tôm.

Do chưa xác định tác nhân chính gây bệnh phân trắng ở tôm, nên các biện pháp phòng bệnh tổng hợp được khuyến cáo áo dụng đối với bệnh này gồm có: (1) Chọn tôm giống có chất lượng tốt, thả mật độ hợp lý; (2) Kiểm tra trùng hai tế bào trong ruột tôm giống; (3) Kiểm soát sự phát triển của tảo lam trong quá trình nuôi; (4) Chọn thức ăn tốt, bảo quản kỹ, không để ẩm mốc; (5) Hạn chế tối đa việc sử dụng nghêu sò, ốc, hến làm thức ăn cho tôm đề tránh cho tôm bị nhiễm trùng hai tế bào qua các ký chủ trung gian này; và (6) Sử dụng các chế phẩm vi sinh định kỳ để cải thiện nền đáy ao và duy trì tốt chất lượng nước ao nuôi
.

Chia sẻ:
Tin liên quan

[Bản tin số 1] Khoáng Đa & Vi Lượng Trong Nuôi Tôm Thẻ Chân Trắng Ở Độ Mặn Thấp

[Bản tin số 1] Khoáng Đa & Vi Lượng Trong Nuôi Tôm Thẻ Chân Trắng Ở Độ Mặn Thấp

Khoáng được chia làm 2 loại: 7 khoáng đa lượng bao gồm Canxi (Ca), Chloride (Cl), Magie (Mg), Phốt-pho (P), Kali (K) và Lưu huỳnh (S). 16 khoáng vi lượng bao gồm nhôm (Al), Arsen (As), Cô-ban (Co), Ch KHOÁNG ĐA LƯỢNG TRONG NUÔI TÔM THẺ CHÂN TRẮNG Ở ĐỘ MẶN THẤP

30/11/2018 | 84 người đọc

KHÁCH HÀNG GÓP Ý

Mã bảo vệ:*

reset_capcha

 

Copyright © 2018 Công ty Cổ Phần UV. Design by NiNa Co.,Ltd
Ngày: 20  |   Tuần: 341  |   Tháng: 4211  |   Tổng: 8313
Hotline: 0948119220
Chỉ đường Youtube Facebook icon zalo Zalo: https://zalo.me/0948119220